AWS SAA-C03 - General Knowledge: Tek Satırlık Özet ve Sınav Rehberi#

Amaç: Sınav öncesi hızlı tekrar. Her servisin ne yaptığını, hangi senaryoda seçileceğini ve benzer servislerden nasıl ayrıldığını hatırlatır. Ayrıntılı açıklamalar için ilgili konu dokümanlarına bak.

1. Compute - İşlem ve Uygulama Çalıştırma#

• EC2 (Elastic Compute Cloud): AWS üzerinde sanal sunucu; işletim sistemi, instance tipi, disk ve ağ yapılandırması üzerinde kontrol sağlar.
  Kullanım alanları: Web uygulamaları ve API sunucuları; özel işletim sistemi veya yapılandırma gerektiren iş yükleri; veritabanı ve orta katman sunucuları.
  Avantajlar: Instance tipi, işletim sistemi, disk ve ağ üzerinde tam kontrol; yüzlerce instance tipi ve satın alma seçeneği.
  Sınavda: Özel işletim sistemi yapılandırması, uzun süre çalışan uygulama veya tam sunucu kontrolü isteniyorsa EC2.

• Lambda: Sunucu yönetmeden olay tetiklemeli kod çalıştırır; kullanım ve çalışma süresine göre ücretlendirilir.
  Kullanım alanları: Olay tetiklemeli işlemler (dosya yükleme, kuyruk mesajı); kısa süreli API backend’leri; zamanlanmış bakım işleri.
  Avantajlar: Sunucu yönetimi yok; istek başına ödeme; trafiğe göre otomatik ölçekleme.
  Sınavda: S3 (Simple Storage Service)’e dosya yüklenince işlem başlatma, SQS (Simple Queue Service) mesajı işleme veya kısa süreli API backend’i oluşturma.

• ECS (Elastic Container Service): AWS’nin container orkestrasyon servisidir; Docker container’larını görev ve servis olarak çalıştırır.
  Kullanım alanları: Docker tabanlı mikroservisler; konteynerli batch işleri; mevcut konteyner iş yüklerini AWS’te çalıştırma.
  Avantajlar: IAM, ALB ve CloudWatch ile yerel entegrasyon; Kubernetes karmaşıklığı olmadan konteyner yönetimi.
  Sınavda: Kubernetes karmaşıklığı olmadan AWS üzerinde container yönetmek.

• EKS (Elastic Kubernetes Service): AWS tarafından yönetilen Kubernetes control plane sunar; worker node’lar EC2 veya desteklenen iş yüklerinde Fargate üzerinde çalışabilir.
  Kullanım alanları: Kubernetes tabalı uygulamalar; çoklu bulut Kubernetes stratejileri; mevcut Kubernetes araçlarıyla iş yükleri.
  Avantajlar: Yönetilen Kubernetes control plane; AWS hizmetleriyle yerel entegrasyon; Fargate ile sunucusuz worker seçeneği.
  Sınavda: Kubernetes API’si, mevcut Kubernetes araçları ve ekosistemi gerekiyorsa EKS.

• Fargate: ECS veya EKS container’ları için sunucu/worker node yönetme ihtiyacını azaltan serverless compute altyapısıdır.
  Kullanım alanları: Sunucusuz konteyner iş yükleri; düzensiz veya az sayıda çalışan servisler; node yönetmeden mikroservisler.
  Avantajlar: Sunucu/altyapı yönetimi yok; konteyner başına ödeme; ECS ve EKS ile kullanım.
  Sınavda: Container çalıştırılacak ancak EC2 instance’ları ve node kapasitesi yönetilmek istenmiyorsa Fargate.

• Lightsail: Basitleştirilmiş sanal sunucu, disk, ağ ve uygulama altyapısı sunar.
  Kullanım alanları: Küçük web siteleri ve bloglar; basit uygulamalar; geliştirme ve test ortamları.
  Avantajlar: Sabit ve düşük fiyatlı paketler; kurulumu kolay VPS benzeri deneyim.
  Sınavda: Küçük web sitesi, blog veya kolay kurulabilen VPS benzeri ortam.

• AWS Batch: Batch işlerini kuyruklar, zamanlar ve uygun işlem kapasitesinde çalıştırır.
  Kullanım alanları: Bilimsel simülasyonlar; toplu veri işleme; model eğitimi gibi paralel işler.
  Avantajlar: İşleri otomatik planlar ve uygun kapasitede çalıştırır; Spot kullanımıyla maliyet optimizasyonu.
  Sınavda: Büyük veri setleri üzerinde toplu hesaplama, simülasyon veya çok sayıda bağımsız iş.

• Elastic Beanstalk: Uygulama dağıtımı, kapasite, yük dengeleme ve izleme gibi altyapı işlerini yönetir; EC2 tabanlı kaynaklara erişim imkânı da vardır.
  Kullanım alanları: Web uygulaması dağıtımı (Java, .NET, Python, Node.js vb.); hızlı geliştirme ortamları; altyapı ayrıntısıyla uğraşmadan yayınlama.
  Avantajlar: Kod yükleyince altyapıyı otomatik kurar; kaynaklara erişim ve kontrol kullanıcıda kalır.
  Sınavda: Uygulama kodunu dağıtmak, altyapı ayrıntılarını daha az yönetmek.

• Auto Scaling: EC2 instance sayısını talebe veya politikalara göre artırır ve azaltır.
  Kullanım alanları: Trafik dalgalanan web uygulamaları; maliyeti talebe göre optimize etme; hata toleranslı servisler.
  Avantajlar: Otomatik kapasite ayarı; sağlık kontrolleriyle bozuk instance’ları değiştirme; maliyet kontrolü.
  Sınavda: Trafik değişimlerine otomatik uyum ve kapasite maliyetini kontrol etme.

• EC2 Placement Groups: Instance’ların fiziksel yerleşimini kontrol ederek düşük gecikme, yüksek ağ performansı veya donanım arızalarına karşı ayrışma sağlar.
  Kullanım alanları: HPC ve düşük gecikmeli kümeler (cluster); tek donanım arızasından etkilenmemesi gereken kritik instance’lar (spread); büyük dağıtık sistemler (partition).
  Avantajlar: Fiziksel yerleşim üzerinde kontrol; performans veya dayanıklılık ihtiyacına göre ayrışma.
  Sınavda: Cluster = düşük gecikme; Spread = instance’ları ayrı donanımlara yayma; Partition = büyük dağıtık sistemlerde bölüm bazlı ayrışma.

Karıştırma:

• ECS = container orkestrasyonu; Fargate = container çalıştırma altyapısı.
• EKS = yönetilen Kubernetes; ECS = AWS’nin kendi container orkestrasyonu.
• Lambda = fonksiyon çalıştırma; Fargate = container çalıştırma.
• Auto Scaling = kapasiteyi dinamik değiştirme; ELB (Elastic Load Balancing) = gelen trafiği hedeflere dağıtma.

2. Storage - Depolama#

• S3: Nesne depolama; dosyalar bucket içinde object olarak saklanır. Çok yüksek dayanıklılık, sürümleme, lifecycle ve farklı depolama sınıfları sunar.
  Kullanım alanları: Statik web içeriği ve medya; yedekleme ve arşiv; data lake; veri paylaşımı ve dağıtımı.
  Avantajlar: Yüksek dayanıklılık; sınırsız ölçek; sürümleme, lifecycle ve geniş depolama sınıfı seçenekleri.
  Sınavda: Yedekler, medya dosyaları, statik web içeriği, data lake ve arşiv.

• S3 Storage Classes: Veriye erişim sıklığı ve erişim süresine göre maliyeti optimize eder.
  Kullanım alanları: Sık erişilen veriler (Standard); seyrek erişilen veriler (Standard-IA); erişim deseni belirsiz veriler (Intelligent-Tiering); arşiv (Glacier sınıfları).
  Avantajlar: Erişim sıklığına göre maliyet optimizasyonu; lifecycle ile otomatik geçiş.
  Sınavda: Sık erişim = S3 Standard; öngörülebilir seyrek erişim = Standard-IA; erişim deseni belirsiz = Intelligent-Tiering; arşiv = Glacier sınıfları.

• EBS (Elastic Block Store): EC2’ye bağlanan block storage; işletim sistemi diski ve veritabanı diskleri için kullanılır.
  Kullanım alanları: EC2 işletim sistemi diskleri; ilişkisel veritabanı depolaması; düşük gecikmeli kalıcı blok depolama.
  Avantajlar: Anlık snapshot alma; gp3/io2 gibi türlerle performans-fiyat seçeneği; AZ içinde dayanıklı.
  Sınavda: Kalıcı block disk, düşük gecikmeli disk I/O’su ve belirli performans gereksinimleri.

• EBS Snapshots: EBS volume verisinin point-in-time yedeğidir; artımlı snapshot mekanizması kullanır.
  Kullanım alanları: Volume yedekleme ve felaket kurtarma; AMI oluşturma; veriyi bölge/region kopyalama.
  Avantajlar: Artımlı ve maliyeti verimli yedekleme; S3 üzerinde depolama; anlık geri yükleme.
  Sınavda: Volume yedeği, başka bir AZ (Availability Zone) veya Region’a kopyalama ve kurtarma.

• Instance Store: Fiziksel sunucuya bağlı geçici block storage; kalıcı veri için uygun değildir.
  Kullanım alanları: Geçici cache ve buffer; yeniden oluşturulabilir veriler; yüksek IOPS gerektiren geçici iş yükleri.
  Avantajlar: Çok yüksek yerel disk performansı; instance’a dahil olduğu için ek disk maliyeti yok.
  Sınavda: Geçici cache, buffer ve yeniden oluşturulabilir yüksek performanslı veriler.

• EFS (Elastic File System): Birden fazla Linux/Unix istemcisinin aynı dosya sistemine erişmesini sağlayan yönetilen NFS dosya depolamasıdır.
  Kullanım alanları: Birden fazla instance’ın paylaştığı dosya sistemleri; içerik yönetimi; Linux uygulamaları için paylaşımlı depolama.
  Avantajlar: Otomatik ölçeklenir; çoklu AZ’den erişim; NFS uyumlu.
  Sınavda: Birden fazla EC2 instance’ının aynı dosyaları eş zamanlı okuması ve yazması.

• FSx: Windows File Server, Lustre, NetApp ONTAP ve OpenZFS gibi yönetilen dosya sistemleri sunar.
  Kullanım alanları: Windows uygulamaları ve SMB paylaşımları; HPC ve ML için Lustre; NetApp ONTAP gerektiren kurumsal iş yükleri.
  Avantajlar: Yönetilen dosya sistemleri; yüksek performans; mevcut protokol ve araçlarla uyumluluk.
  Sınavda: Windows SMB/Active Directory, HPC için Lustre veya belirli kurumsal dosya sistemi özellikleri.

• Storage Gateway: On-premises ortam ile AWS depolama servisleri arasında hibrit entegrasyon sağlar.
  Kullanım alanları: On-premises uygulamaların bulut yedeklemesi; hibrit depolama uzantısı; dosya/blok/tape iş yükleri.
  Avantajlar: Yerel erişim hızı + bulut depolama maliyeti; VMware/Hyper-V uyumlu.
  Sınavda: Yerel uygulamaların bulut depolamasına geçişini kolaylaştırma.

• AWS Snow Family: Büyük miktarda veriyi fiziksel cihazlarla taşıma ve uygun modellerde edge computing sağlama yaklaşımıdır.
  Kullanım alanları: TB-PB ölçeğinde veri taşıma; sınırlı bant genişliği olan lokasyonlar; uç (edge) işleme senaryoları.
  Avantajlar: Fiziksel transferle ağ maliyeti ve süresi ortadan kalkar; şifreli ve dayanıklı cihazlar.
  Sınavda: Sınırlı ağ bant genişliği, yüksek veri aktarım süresi veya bağlantı kısıtları.

• AWS DataSync: NFS, SMB ve desteklenen depolama sistemleri arasında veriyi otomatik ve verimli biçimde taşır.
  Kullanım alanları: On-premises veriyi S3/EFS/FSx’e düzenli taşıma; bulutlar arası kopyalama; göç öncesi sürekli senkronizasyon.
  Avantajlar: Otomatik şifreleme ve veri doğrulama; ağ optimizasyonu; zamanlanmış otomatik transfer.
  Sınavda: On-premises dosyaları S3 veya EFS’ye düzenli ya da toplu taşıma.

• AWS Backup: Desteklenen AWS kaynakları için merkezi yedekleme planları, politikalar ve saklama yönetimi sunar.
  Kullanım alanları: RDS, EBS, EFS, S3 ve DynamoDB için merkezi yedekleme; uyumluluk amaçlı saklama; çoklu hesap yedek yönetimi.
  Avantajlar: Tek panelden politika yönetimi; otomatik saklama ve silmeye karşı koruma.
  Sınavda: Birden fazla AWS servisinin yedeklerini merkezi yönetmek.

Karıştırma:

• S3 = object; EBS = block; EFS = shared file.
• EBS genellikle bir AZ’ye bağlıdır; EFS birden fazla AZ’den erişilebilir şekilde yapılandırılabilir.
• Instance Store geçicidir; EBS kalıcı disk olarak kullanılabilir.
• DataSync = veri taşıma; Storage Gateway = hibrit depolama entegrasyonu; Snow Family = fiziksel veri aktarımı.

3. Database - Veritabanları#

• RDS (Relational Database Service): MySQL, PostgreSQL, MariaDB, Oracle ve SQL Server gibi ilişkisel veritabanlarını yönetilen hizmet olarak çalıştırır.
  Kullanım alanları: İlişkisel uygulamalar (MySQL, PostgreSQL, Oracle vb.); ACID gerektiren iş yükleri; yönetilen veritabanı ihtiyacı.
  Avantajlar: Otomatik yedekleme, patch ve failover; Multi-AZ ve Read Replica seçenekleri.
  Sınavda: SQL, ilişkisel veri, otomatik yedekleme ve yönetilen veritabanı.

• RDS Multi-AZ: Veritabanı altyapısının farklı AZ’lerde yüksek erişilebilirlik için yedeklenmesini sağlar.
  Kullanım alanları: Yüksek erişilebilirlik gerektiren üretim veritabanları; planlanmamış arızalarda kesintisiz devam.
  Avantajlar: Otomatik failover; senkron replikasyon; uygulama tarafında değişiklik gerekmez.
  Sınavda: Veritabanı instance’ı veya AZ arızasında otomatik failover.

• RDS Read Replica: Okuma sorgularını ana veritabanından ayırmak için asenkron replika oluşturur.
  Kullanım alanları: Raporlama ve analitik okumalar; okuma trafiğini ölçekleme; bölge dışı kopya.
  Avantajlar: Okuma kapasitesini artırır; asenkron replikasyon; birden fazla kopya.
  Sınavda: Okuma ağırlıklı iş yüklerinde performans artırma.

• Amazon Aurora: AWS tarafından tasarlanmış, MySQL ve PostgreSQL uyumlu ilişkisel veritabanıdır. Ayrıştırılmış, dağıtık depolama mimarisi ve yönetilen failover özellikleri sunar.
  Kullanım alanları: Yüksek performanslı ilişkisel uygulamalar; oyun, medya ve içerik yönetimi, gerçek zamanlı analitik; MySQL/PostgreSQL iş yükleri.
  Avantajlar: Standart motorlara göre yüksek performans; otomatik ölçeklenen depolama; 15 Read Replica’ya kadar.
  Sınavda: Yüksek performans, yüksek erişilebilirlik ve ilişkisel veri.

• Aurora Serverless: Aurora kapasitesini desteklenen yapılandırmalarda talebe göre otomatik ölçekler.
  Kullanım alanları: Düzensiz veya tahmin edilemeyen trafikli uygulamalar; geliştirme/test ortamları; sezonluk iş yükleri.
  Avantajlar: Kapasite otomatik ölçeklenir; kullanılmadığında durabilir; saniye bazlı faturalandırma.
  Sınavda: Değişken veya öngörülemeyen veritabanı yükü.

• DynamoDB: Yönetilen, dağıtık NoSQL key-value ve document veritabanıdır.
  Kullanım alanları: Oyun skorları ve profilleri; sepet ve oturum verileri; IoT ve mobil uygulama verileri; anahtar-değer erişimi.
  Avantajlar: Tek haneli milisaniye gecikme; sunucusuz ve sınırsız ölçek; TTL ve Global Tables.
  Sınavda: Çok yüksek ölçek, düşük gecikmeli anahtar erişimi ve sunucu yönetimi olmadan kapasite yönetimi.

• DynamoDB DAX (DynamoDB Accelerator): DynamoDB okumaları için bellek içi cache katmanıdır.
  Kullanım alanları: Yoğun okunan DynamoDB tabloları; oyun panoları; flash-sale gibi ani yük senaryoları.
  Avantajlar: Mikrosaniye seviyesinde okuma; write-through cache; uygulama kodunda değişiklik gerekmez.
  Sınavda: Sık okunan verilerde mikro saniye düzeyinde okuma gecikmesi hedefi.

• ElastiCache: Redis OSS veya Memcached tabanlı yönetilen cache çözümleri sunar.
  Kullanım alanları: Veritabanı önü cache; oturum yönetimi; liderlik panoları (Redis); gerçek zamanlı analitik.
  Avantajlar: Milisaniye altı gecikme; veritabanı yükünü azaltır; Redis ve Memcached seçenekleri.
  Sınavda: Veritabanı üzerindeki okuma yükünü azaltma ve uygulama gecikmesini düşürme.

• Redshift: Analitik sorgular ve büyük ölçekli veri ambarı iş yükleri için kullanılır.
  Kullanım alanları: Büyük ölçekli veri ambarı; iş zekâsı raporları; yılların satış verisi üzerinde analitik sorgular.
  Avantajlar: Kolonlu depolama ile hızlı sorgu; SQL uyumlu; petabayt ölçek.
  Sınavda: Büyük veri üzerinde SQL raporlama, BI ve analitik.

• Neptune: İlişkileri ve bağlantıları grafik modeliyle tutar.
  Kullanım alanları: Sosyal ağlar; öneri motorları; dolandırıcılık tespiti; graf verisi gereken uygulamalar.
  Avantajlar: Gremlin ve SPARQL desteği; yüksek dayanıklılık; hızlı graf sorguları.
  Sınavda: Sosyal ağ ilişkileri, fraud bağlantıları ve graph traversal.

• DocumentDB: MongoDB ile uyumlu API’ler sunan yönetilen document database hizmetidir.
  Kullanım alanları: MongoDB uyumlu uygulamalar; içerik katalogları; kullanıcı profilleri.
  Avantajlar: MongoDB uyumluluğu; yönetilen yedekleme ve failover; otomatik ölçeklenen depolama.
  Sınavda: Belge tabanlı veri modeli ve MongoDB uyumlu uygulama gereksinimleri.

• OpenSearch Service: Tam metin arama, log analizi ve arama odaklı analiz sağlar.
  Kullanım alanları: Uygulama içi arama; log analizi; güvenlik olayı izleme.
  Avantajlar: Tam metin arama ve analitik; Kibana görselleştirme; gerçek zamanlı sorgular.
  Sınavda: Uygulama arama kutusu, log arama ve indekslenmiş metin sorguları.

• Timestream: Zaman damgalı veriler ve zaman serisi analizi için tasarlanmıştır.
  Kullanım alanları: IoT sensör verileri; DevOps metrikleri; zaman serisi analitiği.
  Avantajlar: Zaman serisine özel depolama; otomatik katmanlandırma; SQL sorgu desteği.
  Sınavda: IoT telemetrisi, sensör verileri ve zaman serisi metrikleri.

• QLDB (Quantum Ledger Database): Değişiklik geçmişini kriptografik olarak doğrulanabilir bir ledger yapısında tutmak için tasarlanmıştı.
  Kullanım alanları: Denetlenebilir işlem geçmişi; tedarik zinciri kayıtları; sistem-of-record doğrulama.
  Avantajlar: Değiştirilemez ledger; kriptografik doğrulama; merkezi ve yönetilen altyapı.
  Sınavda: Eski kaynaklarda karşılaşabilirsin; AWS, QLDB desteğini 31 Temmuz 2025’te sona erdirdiğinden güncel mimariler için aktif bir seçenek olarak değerlendirme.

Karıştırma:

• Multi-AZ = yüksek erişilebilirlik ve failover; Read Replica = okuma kapasitesini artırma.
• RDS = ilişkisel veritabanı; DynamoDB = NoSQL; Redshift = analitik veri ambarı.
• ElastiCache = uygulama cache’i; DAX = DynamoDB’ye özel cache.
• OpenSearch = arama ve indeksleme; Neptune = grafik ilişkileri.

4. Networking & CDN - Ağ ve Trafik Yönetimi#

• VPC (Virtual Private Cloud): AWS kaynaklarının IP aralıklarını, subnet’lerini, route table’larını ve ağ güvenliğini tanımlayan izole sanal ağdır.
  Kullanım alanları: İzole bulut ağı; çok katmanlı uygulama mimarileri; özel subnet’li iş yükleri.
  Avantajlar: Subnet, route ve gateway üzerinde tam kontrol; katmanlı güvenlik yapılandırması.
  Sınavda: Kaynakları özel ağda çalıştırma ve ağ erişimini kontrol etme.

• Subnet: VPC içindeki belirli bir Availability Zone’a ait IP aralığıdır.
  Kullanım alanları: Genel/özel katman ayrımı; erişim kontrolü; AZ bazlı kaynak yerleşimi.
  Avantajlar: Kaynakları mantıksal olarak gruplama; NACL ile katman güvenliği.
  Sınavda: Kaynakları AZ’lere ve public/private ağ katmanlarına ayırma.

• Internet Gateway (IGW): VPC ile internet arasında internet yönlendirmesini sağlar.
  Kullanım alanları: VPC’nin internete çıkması; genel IP’li kaynakların internet erişimi.
  Avantajlar: Çift yönlü internet erişimi; yüksek bant genişliği; ek ücret yok.
  Sınavda: Public subnet’teki kaynağın internete erişmesi; bunun için route, public IP ve güvenlik kuralları da gerekir.

• NAT Gateway: Private subnet’teki IPv4 kaynaklarının internete veya dış ağlara bağlantı başlatmasını sağlar; internetten doğrudan başlatılan bağlantıları kabul etmez.
  Kullanım alanları: Özel subnet’lerden internete çıkış; özel instance’ların güncelleme ve paket erişimi.
  Avantajlar: Gelen trafiğe kapalı güvenlik; yönetilen ve otomatik ölçeklenen servis.
  Sınavda: Private EC2’nin yazılım güncellemesi indirmesi.

• Security Group: ENI (Elastic Network Interface)/instance düzeyinde stateful sanal güvenlik duvarıdır.
  Kullanım alanları: Instance seviyesinde trafik filtreleme; port bazlı erişim izinleri.
  Avantajlar: Stateful yapı (izin verilen dönüş trafiği otomatik); kural yönetimi kolay.
  Sınavda: Yalnızca belirli kaynaklardan belirli portlara izin verme.

• Network ACL (NACL): Subnet düzeyinde stateless filtreleme yapar; inbound ve outbound kuralları ayrı değerlendirilir.
  Kullanım alanları: Subnet seviyesinde trafik kontrolü; belirli IP adreslerini engelleme.
  Avantajlar: Explicit deny desteği; stateless yapı; subnet genelinde koruma.
  Sınavda: Subnet düzeyinde ek filtreleme veya belirli IP aralıklarını engelleme.

• Route Table: Hedef IP aralığına göre trafiğin IGW, NAT, peering veya başka bir hedefe yönlendirilmesini belirler.
  Kullanım alanları: Trafik yönlendirme kuralları; internet veya VPC endpoint yönlendirmesi; VPN/Direct Connect trafiği.
  Avantajlar: Subnet bazlı hedef kontrolü; basit ve esnek yönlendirme.
  Sınavda: Public/private subnet erişim sorunları ve ağ yolları.

• Route 53: DNS, health check ve routing policy hizmetidir.
  Kullanım alanları: DNS yönetimi; bölge bazlı yönlendirme; sağlık kontrollü failover; domain kayıt.
  Avantajlar: Yüksek erişilebilirlik; latency/weighted/geolocation politikaları; alias ile ücretsiz sorgular.
  Sınavda: DNS yönlendirme, failover, latency-based veya geolocation routing.

• CloudFront: İçeriği edge location’larda cache ederek kullanıcılara daha düşük gecikmeyle ulaştıran CDN’dir.
  Kullanım alanları: Statik içerik ve medya dağıtımı; API hızlandırma; DDoS/bot koruması katmanı.
  Avantajlar: Kenar (edge) önbellekleme ile düşük gecikme; S3 internet çıkış ücretlerini düşürür.
  Sınavda: Global kullanıcılar, statik içerik hızlandırma ve origin yükünü azaltma.

• Elastic Load Balancing (ELB): Trafiği sağlıklı hedeflere dağıtır.
  Kullanım alanları: Gelen trafiği birden fazla hedefe dağıtma; HTTPS sonlandırma; sağlık kontrollü yönlendirme.
  Avantajlar: Otomatik ölçeklenen yönetilen servis; ALB/NLB/GWLB seçenekleri; AZ’ler arası dağıtım.
  Sınavda: ALB (Application Load Balancer) = HTTP/HTTPS ve katman 7 yönlendirme; NLB (Network Load Balancer) = katman 4, TCP/UDP ve yüksek performans; Gateway Load Balancer = sanal ağ güvenlik cihazları.

• AWS Global Accelerator: Anycast statik IP’ler ve AWS global ağı üzerinden trafiği uygun bölgesel endpoint’lere yönlendirir.
  Kullanım alanları: Global kullanıcılar için düşük gecikmeli uygulamalar; tek IP ile çoklu bölge failover.
  Avantajlar: AWS omurgası üzerinden yönlendirme; sabit giriş IP’leri; hızlı bölgesel geçiş.
  Sınavda: Global uygulamalar, hızlı failover ve TCP/UDP trafiğinin AWS ağı üzerinden yönlendirilmesi.

• AWS Direct Connect: On-premises veri merkezi ile AWS arasında özel ağ bağlantısı sağlar.
  Kullanım alanları: On-premises’ten AWS’e özel bağlantı; yüksek hacimli veri aktarımı; gecikme duyarlı hibrit mimariler.
  Avantajlar: İnternet dışı özel hat; tutarlı bant genişliği ve gecikme; ağ maliyetinde tasarruf.
  Sınavda: Daha tutarlı ağ performansı, yüksek bant genişliği ve özel bağlantı ihtiyacı.

• Site-to-Site VPN: On-premises ağ ile AWS arasında internet üzerinden IPsec tünelleri oluşturur.
  Kullanım alanları: On-premises ağdan VPC’ye güvenli tünel; geçici veya yedek bağlantı; küçük ofis bağlantıları.
  Avantajlar: Hızlı kurulum; IPSec şifreleme; Direct Connect’e ucuz yedek.
  Sınavda: Hızlı hibrit bağlantı veya Direct Connect’e yedek bağlantı.

• VPC Peering: İki VPC arasında doğrudan özel IP yönlendirmesi sağlar; transit yönlendirme desteklemez.
  Kullanım alanları: İki VPC arasında özel iletişim; farklı hesap veya bölgeler arası erişim.
  Avantajlar: Ağ geçidi gerektirmez; düşük gecikme; basit yapılandırma.
  Sınavda: Az sayıda VPC’yi birbirine bağlama.

• Transit Gateway: Çok sayıda VPC ve on-premises ağı merkezi hub üzerinden bağlar.
  Kullanım alanları: Çok sayıda VPC’yi merkezi bağlama; hub-and-spoke ağ; VPN/Direct Connect’i merkezileştirme.
  Avantajlar: Transitif yönlendirme; merkezi kontrol; peering mesh karmaşıklığını ortadan kaldırır.
  Sınavda: Çoklu hesap ve VPC’lerde merkezi ağ topolojisi.

• VPC Endpoints: AWS servislerine özel ağ üzerinden erişim sağlar.
  Kullanım alanları: Özel subnet’ten AWS servislerine internetsiz erişim; S3/DynamoDB erişiminde NAT maliyetini kesme.
  Avantajlar: Trafik AWS ağında kalır; gateway endpoint ücretsiz; politika ile erişim kontrolü.
  Sınavda: Private subnet’teki EC2’nin internet/NAT kullanmadan S3 veya DynamoDB’ye erişmesi için Gateway Endpoint; birçok diğer servis için uygun Interface Endpoint.

• AWS PrivateLink: Bir servise VPC endpoint üzerinden özel erişim sağlar; servis sağlayıcı ve tüketici ağlarını doğrudan birbirine açmadan bağlantı kurabilir.
  Kullanım alanları: Üçüncü parti SaaS’a özel erişim; VPC’ler arası servis paylaşımı; özel servis yayınlama.
  Avantajlar: Public IP’siz ve internetsiz bağlantı; tek yönlü güvenli erişim; VPC dışına sızıntı yok.
  Sınavda: Başka bir VPC’deki veya üçüncü taraf sağlayıcıdaki servise özel erişim.

Karıştırma:

• Public subnet olmak tek başına internete erişim sağlamaz: IGW route’u ve uygun public IP gerekir.
• NAT Gateway = private kaynakların outbound IPv4 internet erişimi; IGW = VPC’nin internet bağlantısı.
• Security Group = stateful; NACL = stateless.
• VPC Peering = transit yok; Transit Gateway = merkezi transit yönlendirme.
• CloudFront = içerik cache/CDN; Global Accelerator = global ağ yönlendirme.
• Route 53 = DNS; ELB = uygulama trafiğini hedeflere dağıtma.

5. Integration & Messaging - Mesajlaşma ve İş Akışları#

• SQS: Dağıtık uygulamalar arasında mesajları kuyrukta tutarak üretici ve tüketiciyi birbirinden ayırır.
  Kullanım alanları: Servisleri birbirinden ayırma (decoupling); yük patlaması tamponlama; iş kuyrukları.
  Avantajlar: Sunucusuz ve sınırsız ölçek; DLQ ile başarısız mesaj yönetimi; at-least-once teslimat.
  Sınavda: Asenkron işleme, yük patlamalarını tamponlama ve başarısız mesajları DLQ (dead-letter queue)‘ya yönlendirme.

• SQS FIFO: Mesaj sıralamasını ve uygun kullanımda deduplication desteğini sağlar.
  Kullanım alanları: Sipariş işleme; bankacılık işlemleri; tekilleştirme gerektiren iş akışları.
  Avantajlar: Sıralı teslimat; exactly-once processing; grup bazlı paralellik.
  Sınavda: Sıralama veya mesajların tekilleştirilmesi gerektiğinde FIFO; aksi durumda Standard daha yüksek esneklik ve ölçek sunar.

• SNS (Simple Notification Service): Bir mesajı birden fazla aboneye yayınlayan pub/sub hizmetidir.
  Kullanım alanları: Olay bildirimleri; e-posta/SMS/Lambda bildirimi; fan-out ile çok tüketiciye yayın.
  Avantajlar: Push tabanlı; çoklu abonelik protokolü; SQS ile fan-out deseni.
  Sınavda: Tek olayın birden fazla SQS kuyruğuna, Lambda fonksiyonuna veya başka desteklenen abonelere iletilmesi.

• EventBridge: Servislerden gelen olayları kurallara göre hedeflere yönlendirir.
  Kullanım alanları: Uygulama ve SaaS olaylarını filtreleyip yönlendirme; zamanlanmış kurallar; olay tabanlı mimari.
  Avantajlar: İçerik bazlı filtreleme; olay arşivi ve replay; çoklu hedef desteği.
  Sınavda: Bir AWS kaynağındaki olay gerçekleşince Lambda, Step Functions veya başka bir hedefi tetikleme.

• Step Functions: Birden fazla adımı, dallanmayı, tekrar denemeyi ve hata yönetimini state machine ile orkestre eder.
  Kullanım alanları: Çok adımlı iş akışları; onay süreçleri; hata kurtarmalı orkestrasyon.
  Avantajlar: Görsel akış yönetimi; otomatik retry; insan onayı (wait) adımları; sunucusuz.
  Sınavda: Birden fazla servisten oluşan iş akışı ve kontrollü hata yönetimi.

• Kinesis Data Streams: Gerçek zamanlı veri akışlarını toplar ve tüketicilere sunar.
  Kullanım alanları: Gerçek zamanlı veri akışı (log, clickstream, IoT); veriyi birden fazla tüketiciye dağıtmak.
  Avantajlar: Saniyede binlerce olay; olayları yeniden oynatma; shard ile ölçekleme.
  Sınavda: Clickstream, IoT veya sürekli gelen logların düşük gecikmeyle işlenmesi.

• Amazon Data Firehose: Akış verisini desteklenen hedeflere teslim eder; tamponlama ve dönüşüm seçenekleri sunar.
  Kullanım alanları: Veriyi S3/Redshift/OpenSearch’e otomatik yükleme; near real-time veri ambarı besleme.
  Avantajlar: Tam yönetilen; otomatik ölçekleme; dönüşüm ve sıkıştırma seçenekleri.
  Sınavda: Streaming verisini S3, Redshift veya desteklenen hedeflere yönetilen biçimde aktarma.

• Managed Service for Apache Flink: Akış verisi üzerinde durum bilgili gerçek zamanlı analiz çalıştırır.
  Kullanım alanları: Akış verisi üzerinde gerçek zamanlı analitik; pencereleme ve agregasyon işlemleri.
  Avantajlar: Yönetilen Flink; SQL ve Java desteği; otomatik ölçekleme.
  Sınavda: Gelen olaylar üzerinde sürekli hesaplama ve pencere bazlı analiz. Eski kaynaklarda Kinesis Data Analytics adıyla geçebilir.

• API Gateway: Yönetilen API endpoint’leri oluşturur; kimlik doğrulama, throttling ve entegrasyon özellikleri sunar.
  Kullanım alanları: REST/WebSocket API yayınlama; Lambda backend’leri; API anahtarı ve throttling.
  Avantajlar: Yönetilen API katmanı; istek başı ödeme; cache ve sürümleme.
  Sınavda: Lambda veya backend servisleri için yönetilen HTTP API katmanı.

• AWS AppSync: GraphQL API’leri ve desteklenen veri kaynaklarıyla entegrasyon sağlar.
  Kullanım alanları: GraphQL API’ler; mobil/web için senkron veri; gerçek zamanlı uygulamalar.
  Avantajlar: Otomatik veri senkronizasyonu; offline destek; çoklu veri kaynağı.
  Sınavda: İstemcinin ihtiyacı olan alanları tek GraphQL API üzerinden sorgulaması.

• Amazon MQ: ActiveMQ veya RabbitMQ gibi mesajlaşma sistemleriyle uyumluluk sağlar.
  Kullanım alanları: ActiveMQ/RabbitMQ tabanlı mevcut uygulamalar; kurumsal mesajlaşma geçişleri.
  Avantajlar: Standart protokoller (JMS, AMQP); yönetilen broker; on-premises uyumluluk.
  Sınavda: Mevcut uygulamanın geleneksel broker protokollerini ve özelliklerini koruması gerekiyorsa.

Karıştırma:

• SQS = mesajı kuyrukta tutar; SNS = mesajı abonelere yayınlar.
• EventBridge = olay bazlı yönlendirme; SQS = asenkron kuyruk.
• Step Functions = iş akışının adımlarını yönetir; EventBridge = olayları kurallara göre yönlendirir.
• Kinesis Data Streams = akışı toplama ve tüketme; Firehose = akışı hedefe teslim etme.
• API Gateway = API katmanı; AppSync = GraphQL API.

6. Security & Identity - Güvenlik ve Kimlik#

• IAM (Identity and Access Management): AWS kullanıcılarının, rollerinin ve servislerin hangi işlemleri yapabileceğini policy’lerle belirler.
  Kullanım alanları: Kullanıcı ve servis yetkilendirmesi; politika tabanlı erişim kontrolü; çoklu hesap yönetimi.
  Avantajlar: Merkezi erişim kontrolü; least privilege; ayrıntılı politika dili.
  Sınavda: Least privilege, IAM role, cross-account access ve servisler arası yetkilendirme.

• IAM Role: Uzun ömürlü erişim anahtarları yerine geçici kimlik bilgileriyle AWS kaynaklarına erişim sağlar.
  Kullanım alanları: EC2/Lambda’ya geçici kimlik verme; çapraz hesap erişimi; servisler arası yetkilendirme.
  Avantajlar: Uzun ömürlü anahtar yok; geçici kimlik bilgileri; güvenli çapraz hesap erişimi.
  Sınavda: EC2’nin S3’e veya Lambda’nın DynamoDB’ye güvenli erişmesi.

• AWS KMS (Key Management Service): Şifreleme anahtarlarını ve bunların kullanım izinlerini yönetir.
  Kullanım alanları: Şifreleme anahtarı yönetimi; S3/EBS/RDS şifreleme; anahtar rotasyonu.
  Avantajlar: Denetlenebilir anahtar kullanımı (CloudTrail); servislerle entegre şifreleme; FIPS uyumlu.
  Sınavda: S3, EBS, RDS veya uygulama verisini şifreleme ve anahtar erişimini kontrol etme.

• AWS Secrets Manager: Veritabanı parolaları, API anahtarları ve diğer gizli bilgileri saklar; desteklenen entegrasyonlarda rotasyonu yönetebilir.
  Kullanım alanları: Veritabanı kimlik bilgileri saklama; otomatik rotasyon; API anahtarları.
  Avantajlar: Otomatik sır rotasyonu; çapraz hesap erişimi; KMS ile şifreleme.
  Sınavda: Veritabanı parolasını güvenli saklama ve otomatik döndürme.

• SSM (Systems Manager) Parameter Store: Konfigürasyon ve parametreleri merkezi saklar; SecureString ile KMS destekli şifreleme yapabilir.
  Kullanım alanları: Uygulama konfigürasyonları; ortam değişkenleri; basit parametre yönetimi.
  Avantajlar: Standart katman ücretsiz; hierarşik yapı; sürüm geçmişi.
  Sınavda: Uygulama ayarları ve basit parametre yönetimi.

• Amazon Cognito: Uygulama kullanıcılarının kayıt, giriş ve token tabanlı kimlik doğrulama ihtiyaçlarını karşılar.
  Kullanım alanları: Mobil/web uygulamalarında kullanıcı girişi; sosyal login (Facebook/Google); misafir erişimi.
  Avantajlar: Hazır UI ve SDK’lar; kimlik havuzu ile AWS erişimi; otomatik ölçekleme.
  Sınavda: Web veya mobil uygulama kullanıcılarını AWS IAM kullanıcılarından ayrı yönetme.

• AWS WAF (Web Application Firewall): HTTP/HTTPS isteklerini web ACL ve kurallarla filtreler.
  Kullanım alanları: SQL injection ve XSS koruması; bot trafiğini filtreleme; oran bazlı istek sınırlama.
  Avantajlar: Katman 7 filtreleme; yönetilen kural kümeleri; CloudFront/ALB ile entegrasyon.
  Sınavda: SQL injection, XSS, IP tabanlı filtreleme ve istek hız sınırlandırma.

• AWS Shield: DDoS saldırılarına karşı koruma sağlar; Standard temel korumayı otomatik sunar, Advanced ek özellikler sağlar.
  Kullanım alanları: DDoS koruması; yüksek trafikli web servisleri; saldırı maliyeti koruması (Advanced).
  Avantajlar: Standart ücretsiz; Advanced’te 7/24 DDoS Response Team ve maliyet tazminatı.
  Sınavda: DDoS riskini azaltma.

• Amazon GuardDuty: CloudTrail, VPC Flow Logs ve diğer desteklenen veri kaynaklarından tehdit göstergeleri çıkarır.
  Kullanım alanları: Hesap güvenliği izleme; tehdit tespiti (kompromize kimlik, kötü amaçlı trafik); CloudTrail/VPC log analizi.
  Avantajlar: Kurulum gerektirmez; makine öğrenmesi tabanlı bulgular; risk önceliklendirmesi.
  Sınavda: Şüpheli API çağrıları, olası hesap ihlali ve kötü amaçlı ağ etkinliği.

• Amazon Inspector: Desteklenen kaynaklarda yazılım zafiyetlerini ve belirli güvenlik risklerini değerlendirir.
  Kullanım alanları: EC2/EKS/ECR’de yazılım açıklığı taraması; benchmark uyumluluğu; sürekli güvenlik değerlendirmesi.
  Avantajlar: Otomatik bulgu yönetimi; risk önceliklendirmesi; CI/CD entegrasyonu.
  Sınavda: EC2, container image ve desteklenen compute kaynaklarında vulnerability management.

• Amazon Macie: S3’teki hassas verileri, makine öğrenmesi ve eşleştirme yöntemleriyle keşfetmeye yardımcı olur.
  Kullanım alanları: S3’de hassas veri (PII, kredi kartı) keşfi; veri sınıflandırma; uyumluluk raporları.
  Avantajlar: Makine öğrenmesi ile otomatik tespit; ayrıntılı bulgular; S3 genelinde görünürlük.
  Sınavda: S3 içindeki PII ve benzeri hassas bilgileri tespit etme.

• AWS Security Hub: Birden fazla güvenlik kaynağından gelen bulguları merkezileştirir ve güvenlik duruşunu değerlendirmeye yardımcı olur.
  Kullanım alanları: Çoklu hesap güvenlik duruşu; bulguları merkezileştirme; uyumluluk kontrolleri.
  Avantajlar: Tek panelden görünürlük; standart bazlı otomatik kontroller; entegre bulgu formatı.
  Sınavda: Birden fazla güvenlik hizmetinin bulgularını tek yerde toplama.

• AWS CloudTrail: AWS hesap etkinliğini ve API çağrılarını kaydeder.
  Kullanım alanları: API çağrı denetimi; ‘kim ne yaptı’ sorusu; uyumluluk kayıtları.
  Avantajlar: Hesaplar arası aktivite kaydı; S3’e log aktarımı; CloudTrail Lake ile sorgulama.
  Sınavda: Kim, ne zaman, hangi API işlemini yaptı sorusunun cevabı.

• AWS Artifact: AWS uyumluluk raporlarına ve ilgili anlaşma belgelerine erişim sağlar.
  Kullanım alanları: SOC/PCI gibi uyumluluk raporlarına erişme; denetim kanıtları; iş ortağı soru formları.
  Avantajlar: Tek noktadan rapor indirme; NDA otomasyonu; güncel belgeler.
  Sınavda: AWS’nin SOC, ISO ve PCI gibi uyumluluk belgelerini edinme.

• AWS Certificate Manager (ACM): Desteklenen AWS servislerinde TLS sertifikalarının sağlanması ve yenilenmesini yönetir.
  Kullanım alanları: Ücretsiz SSL/TLS sertifikaları; CloudFront/ALB’de HTTPS; otomatik sertifika yenileme.
  Avantajlar: Ücretsiz sertifika; otomatik yenileme ve dağıtım; yönetilen doğrulama.
  Sınavda: ALB veya CloudFront üzerinde HTTPS sertifikası kullanma.

• AWS Directory Service: Microsoft Active Directory ile ilgili yönetilen dizin ihtiyaçlarını karşılar.
  Kullanım alanları: AWS’de Active Directory; Microsoft uygulamaları; Windows tabanlı iş yükleri.
  Avantajlar: Yönetilen AD; on-premises AD ile güven ilişkisi; Kerberos/LDAP desteği.
  Sınavda: Windows iş yükleri, domain join ve Active Directory entegrasyonu.

Karıştırma:

• IAM = AWS kaynaklarına erişim yetkisi; Cognito = uygulama kullanıcı kimliği.
• KMS = anahtar yönetimi; Secrets Manager = gizli bilgilerin saklanması ve rotasyonu.
• CloudTrail = API denetim kaydı; CloudWatch = metrik, log ve alarm.
• GuardDuty = tehdit tespiti; Inspector = zafiyet taraması; Macie = S3 hassas veri keşfi.
• WAF = web istek filtreleme; Shield = DDoS koruması; Security Hub = güvenlik bulgularını birleştirme.

7. Management & Monitoring - Yönetim ve İzleme#

• Amazon CloudWatch: Metrik, log, alarm ve gözlemlenebilirlik özellikleri sağlar.
  Kullanım alanları: Metrik izleme ve alarmlar; otomatik ölçekleme tetikleme; operasyon panoları.
  Avantajlar: Servis metrikleri hazır gelir; alarmlarla otomasyon; metrik ve log birleştirme.
  Sınavda: CPU kullanımı yükselince alarm oluşturma veya belirli bir metriğe göre aksiyon başlatma.

• CloudWatch Logs: Uygulama ve servis loglarını toplar, saklar ve sorgulamaya yardımcı olur.
  Kullanım alanları: Uygulama ve sistem logları; log sorgulama (Logs Insights); hata ayıklama.
  Avantajlar: Merkezi log toplama; metrik filtreleme; uzun süreli saklama.
  Sınavda: Hata kayıtlarını inceleme, log grupları ve log tabanlı metrikler.

• AWS X-Ray: Dağıtık uygulamalarda isteklerin servisler arasındaki izini sürer.
  Kullanım alanları: Dağıtık uygulamalarda istek takibi; darboğaz tespiti; mikroservis hata ayıklama.
  Avantajlar: Servis haritası; gecikme analizi; SDK entegrasyonu.
  Sınavda: Mikroservislerde gecikmenin hangi servisten kaynaklandığını bulma.

• AWS Config: Kaynak konfigürasyonlarını kaydeder ve kurallarla uyumluluk değerlendirmesi yapar.
  Kullanım alanları: Kaynak değişiklik geçmişi; uyumluluk kontrolleri; yanlış yapılandırma tespiti.
  Avantajlar: Zamanda geriye bakış; otomatik uyumluluk kuralları; kaynak ilişkileri görünümü.
  Sınavda: Security Group’un zaman içinde değişimini bulma veya kurallara aykırı kaynakları tespit etme.

• AWS Systems Manager (SSM): Desteklenen sunuculara uzaktan erişim, patch yönetimi, envanter ve otomasyon sağlar.
  Kullanım alanları: Sunucu yönetimi ve patch; otomasyon (runbook’lar); oturum yönetimi (Session Manager).
  Avantajlar: Ajan tabanlı merkezi yönetim; SSH anahtarı gerektirmez; envanter ve patch yönetimi.
  Sınavda: SSH/RDP açmadan yönetim için Session Manager veya merkezi patch operasyonları.

• AWS CloudFormation: AWS kaynaklarını şablonlarla tanımlayıp yönetir.
  Kullanım alanları: Altyapıyı kod olarak (IaC) yönetme; tekrarlanabilir ortamlar; yığın (stack) dağıtımı.
  Avantajlar: Şablon tabanlı dağıtım; değişiklik önizleme; otomatik rollback.
  Sınavda: Tekrarlanabilir altyapı dağıtımı ve Infrastructure as Code.

• AWS Service Catalog: Kuruluşların onaylanmış altyapı ürünlerini kullanıcılarına sunmasını sağlar.
  Kullanım alanları: Onaylı hizmet portföyü sunma; kurumsal self-servis altyapı; standartlaştırılmış dağıtımlar.
  Avantajlar: Kullanıcıya güvenli self-servis; merkezi politika kontrolü.
  Sınavda: Kullanıcıların yalnızca kurumsal olarak onaylanan yapılandırmaları dağıtması.

• AWS Organizations: Birden fazla AWS hesabını merkezi yönetir; SCP (service control policy) ve konsolide faturalandırma gibi özellikler sunar.
  Kullanım alanları: Çoklu hesap yönetimi; birleşik faturalandırma; servis kontrol politikaları (SCP).
  Avantajlar: Merkezi hesap yönetimi; konsolide fatura ve indirim; otomatik hesap oluşturma.
  Sınavda: Çoklu hesap yönetimi ve hesap seviyesinde izin sınırları.

• AWS Control Tower: Landing zone ve çoklu hesap ortamının kurulumunu ve yönetişimini kolaylaştırır.
  Kullanım alanları: Çoklu hesaplı landing zone kurulumu; güvenlik temel çizgisi (guardrail); yeni hesap otomasyonu.
  Avantajlar: Hazır en iyi uygulamalar; otomatik guardrail’ler; şablonlu hesap üretimi.
  Sınavda: Yeni kurumsal AWS ortamı, merkezi guardrail ve hesap yaşam döngüsü.

• AWS Trusted Advisor: Desteklenen kontrol kategorilerinde maliyet, güvenlik, performans ve hata toleransı önerileri sunar.
  Kullanım alanları: Maliyet optimizasyon önerileri; güvenlik açıkları; hizmet limiti kontrolleri.
  Avantajlar: Gerçek zamanlı kontroller; kategorilere ayrılmış öneriler; maliyet tasarrufu ipuçları.
  Sınavda: Kullanılmayan kaynakları veya önerilen iyileştirmeleri tespit etme.

• AWS Compute Optimizer: Desteklenen compute kaynakları için kullanım verisine dayalı boyutlandırma önerileri üretir.
  Kullanım alanları: EC2/RDS/Lambda için doğru boyutlandırma; kullanılmayan kaynakları tespit; maliyet-performans dengesi.
  Avantajlar: Makine öğrenmesi tabanlı öneriler; kullanım analiziyle instance seçimi; maliyet tasarrufu.
  Sınavda: Fazla büyük veya yetersiz boyutlandırılmış EC2 ve diğer desteklenen kaynakları belirleme.

• AWS Backup: Desteklenen kaynaklar için merkezi yedekleme politikaları, saklama ve kurtarma yönetimi sunar.
  Kullanım alanları: RDS, EBS, EFS, S3 ve DynamoDB için merkezi yedekleme; uyumluluk amaçlı saklama; çoklu hesap yedek yönetimi.
  Avantajlar: Tek panelden politika yönetimi; otomatik saklama ve silmeye karşı koruma.
  Sınavda: Birden fazla hesap veya serviste standart yedekleme stratejisi.

Karıştırma:

• CloudWatch = çalışma zamanı metrik ve logları; Config = kaynak konfigürasyonu ve uyumluluk geçmişi.
• CloudTrail = API denetim izi; X-Ray = dağıtık istek izleme.
• Organizations = hesap ve politika yönetimi; Control Tower = yönetilen landing zone ve guardrail yaklaşımı.
• CloudFormation = altyapıyı tanımlama; Systems Manager = çalışan kaynakları yönetme.

8. Analytics & Machine Learning - Analitik ve ML#

• Amazon Athena: S3’teki veriyi sunucu yönetmeden SQL ile sorgular.
  Kullanım alanları: S3 üzerinde SQL sorguları; log analizi; veri keşfi (ad-hoc sorgular).
  Avantajlar: Sunucusuz; sorgu başı ödeme; standart SQL; Glue katalog entegrasyonu.
  Sınavda: Data lake üzerinde seyrek veya ihtiyaca bağlı analitik sorgular.

• AWS Glue: Veri keşfi, Data Catalog ve ETL işlerini destekler.
  Kullanım alanları: Veri keşfi ve kataloglama; ETL işleri; veri ambarı/gölü hazırlığı.
  Avantajlar: Sunucusuz ETL; otomatik şema keşfi; Spark tabanlı dönüşüm.
  Sınavda: S3 verisini dönüştürüp analize hazırlama veya şemasını kataloglama.

• Amazon Managed Service for Apache Flink: Sürekli gelen akış verisini gerçek zamanlı işler ve analiz eder.
  Kullanım alanları: Akış verileri üzerinde gerçek zamanlı analitik ve zenginleştirme; SQL ile akış sorguları.
  Avantajlar: Yönetilen altyapı; otomatik ölçekleme; kalıcı durum yönetimi.
  Sınavda: Streaming verisi üzerinde sürekli hesaplama.

• Amazon QuickSight: Yönetilen BI ve dashboard hizmetidir.
  Kullanım alanları: İş zekâsı panoları; görsel raporlama; uygulamalara gömülü analitik.
  Avantajlar: Sunucusuz BI; SPICE motoru ile hızlı sorgu; çoklu veri kaynağı.
  Sınavda: İş zekâsı raporları, görselleştirme ve dashboard.

• Amazon EMR (Elastic MapReduce): Hadoop, Spark ve desteklenen büyük veri çerçevelerini çalıştırır.
  Kullanım alanları: Büyük veri işleme (Hadoop/Spark); veri dönüşümleri; ML pipeline’ları.
  Avantajlar: Yönetilen big data kümeleri; Spot ile ucuz hesaplama; otomatik ölçekleme.
  Sınavda: Büyük ölçekli dağıtık veri işleme.

• Amazon SageMaker AI: Makine öğrenmesi modellerinin geliştirilmesi, eğitilmesi ve dağıtılmasına yönelik araçlar sağlar.
  Kullanım alanları: ML model geliştirme ve dağıtımı; model eğitimi ve ayarlama; uç (edge) dağıtımı.
  Avantajlar: Uçtan uca ML platformu; yönetilen altyapı; hazır algoritmalar.
  Sınavda: Özel ML modeli oluşturma ve üretime alma.

• Amazon Rekognition: Görüntü ve videolardaki nesne, yüz ve diğer desteklenen özellikleri analiz eder.
  Kullanım alanları: Görüntü ve video analizi; nesne/yüz tespiti; içerik moderasyonu.
  Avantajlar: Hazır bilgisayarlı görü modelleri; eğitim gerektirmez; video desteği.
  Sınavda: Görsel içerik analizi.

• Amazon Comprehend: Metin üzerinde doğal dil işleme görevleri gerçekleştirir.
  Kullanım alanları: Metin analizi; duygu analizi; varlık tespiti (NER).
  Avantajlar: Doğal dil işleme; özel sınıflandırıcılar; çoklu dil desteği.
  Sınavda: Duygu analizi, varlık çıkarımı ve metin sınıflandırma.

• Amazon Translate: Diller arasında metin çevirisi yapar.
  Kullanım alanları: Uygulama içi çeviri; belge çevirisi; çok dilli içerik üretimi.
  Avantajlar: Gerçek zamanlı çeviri; toplu çeviri; geniş dil desteği.
  Sınavda: Uygulamalarda otomatik çok dilli içerik.

• Amazon Polly: Metni konuşmaya dönüştürür (text-to-speech).
  Kullanım alanları: Metni sese çevirme (TTS); sesli asistanlar; erişilebilirlik uygulamaları.
  Avantajlar: Gerçekçi sesler; SSML desteği; çoklu dil ve ses seçenekleri.
  Sınavda: Metinden ses üretimi.

• Amazon Transcribe: Konuşmayı metne dönüştürür (speech-to-text).
  Kullanım alanları: Konuşmayı metne çevirme; çağrı merkezi analizi; altyazı üretimi.
  Avantajlar: Otomatik konuşma tanıma; özelleştirilebilir sözlük; çoklu dil.
  Sınavda: Ses kayıtlarının yazıya çevrilmesi.

• Amazon Textract: Belge ve formlardan metin, tablo ve form alanlarını çıkarır.
  Kullanım alanları: Belge verisi çıkarma; form ve tablo okuma; fatura/fiş işleme.
  Avantajlar: OCR’dan öte yapılandırılmış veri; makine öğrenmesi tabanlı; hazır modeller.
  Sınavda: Tarama veya PDF belgelerinden yapılandırılmış veri elde etme.

Karıştırma:

• Athena = S3 üzerinde SQL; Glue = katalog ve ETL.
• EMR = yönetilen büyük veri çerçeveleri; Redshift = analitik veri ambarı.
• Rekognition = görsel; Comprehend = metin; Transcribe = ses → metin; Polly = metin → ses; Textract = belge → yapılandırılmış veri.

9. Migration - Taşıma ve Geçiş#

• AWS Database Migration Service (DMS): Veritabanları arasında veri taşımayı ve desteklenen senaryolarda değişiklikleri çoğaltmayı sağlar.
  Kullanım alanları: Veritabanı göçü (homojen/heterojen); sürekli replikasyon; buluta geçiş.
  Avantajlar: Minimum kesinti; kaynak çalışırken kopyalama; değişiklik veri yakalama (CDC).
  Sınavda: Kaynak veritabanı çalışırken hedefe geçiş ve downtime’ı azaltma.

• AWS Schema Conversion Tool (SCT): Desteklenen heterojen veritabanı geçişlerinde şema ve kod dönüşümüne yardımcı olur.
  Kullanım alanları: Motor değiştirmede şema dönüşümü (ör. Oracle→Aurora); uyumluluk raporu; kod dönüşümü.
  Avantajlar: Otomatik şema dönüşümü; göç öncesi analiz; dönüşüm önerileri.
  Sınavda: Oracle veya SQL Server’dan PostgreSQL gibi farklı motorlara geçiş.

• AWS Migration Hub: Birden fazla migrasyon projesinin ilerlemesini merkezi izlemeye yardımcı olur.
  Kullanım alanları: Göç projelerini tek panelden izleme; envanter ve bağımlılık keşfi; ilerleme takibi.
  Avantajlar: Merkezi görünürlük; çoklu araç entegrasyonu; strateji önerileri.
  Sınavda: Büyük ölçekli sunucu ve uygulama taşıma süreçlerini takip etme.

• AWS Application Migration Service (MGN): Sunucuları AWS’ye lift-and-shift yaklaşımıyla taşımak için replikasyon ve geçiş süreçlerini yönetir.
  Kullanım alanları: Sunucuları buluta taşıma (lift-and-shift); otomatik replikasyon; kesintisiz geçiş.
  Avantajlar: Sürekli blok replikasyonu; test geçişleri; otomatik dönüştürme.
  Sınavda: Uygulamayı büyük ölçüde yeniden tasarlamadan EC2’ye taşıma.

• AWS DataSync: Dosya verisini desteklenen on-premises ve AWS depolama sistemleri arasında taşır.
  Kullanım alanları: On-premises veriyi S3/EFS/FSx’e düzenli taşıma; bulutlar arası kopyalama; göç öncesi sürekli senkronizasyon.
  Avantajlar: Otomatik şifreleme ve veri doğrulama; ağ optimizasyonu; zamanlanmış otomatik transfer.
  Sınavda: Büyük miktarda dosyayı verimli biçimde kopyalama.

• AWS Transfer Family: SFTP, FTPS, FTP ve AS2 gibi desteklenen protokollerle yönetilen dosya transferi sunar.
  Kullanım alanları: SFTP/FTPS/FTP ile iş ortağı dosya transferi; mevcut transfer iş akışlarını S3/EFS’e bağlama.
  Avantajlar: Yönetilen transfer uçları; kimlik entegrasyonu; sunucu yönetimi yok.
  Sınavda: Müşterilerin veya iş ortaklarının mevcut dosya transfer protokolüyle S3/EFS’ye veri göndermesi.

• AWS Snow Family: Büyük veri setlerinin fiziksel cihazlarla taşınmasını destekler.
  Kullanım alanları: TB-PB ölçeğinde veri taşıma; sınırlı bant genişliği olan lokasyonlar; uç (edge) işleme senaryoları.
  Avantajlar: Fiziksel transferle ağ maliyeti ve süresi ortadan kalkar; şifreli ve dayanıklı cihazlar.
  Sınavda: Ağ üzerinden transferin çok uzun sürmesi veya bağlantı kısıtları.

• AWS Storage Gateway: On-premises uygulamalarla AWS depolama hizmetleri arasında hibrit bağlantı sağlar.
  Kullanım alanları: On-premises ortamla AWS depolama arasında hibrit köprü; bulut yedekleme; dosya/blok/tape uzantısı.
  Avantajlar: Yerel erişim + bulut ekonomisi; standart protokoller (NFS/SMB/iSCSI); yönetilen servis.
  Sınavda: Yerel sistemlerin bulut depolamasını entegre biçimde kullanması.

Karıştırma:

• DMS = veritabanı verisi; SCT = şema/kod dönüşümü.
• MGN = sunucu taşıma; DataSync = dosya taşıma.
• Transfer Family = SFTP/FTPS/FTP/AS2 gibi protokoller; Storage Gateway = hibrit depolama.

10. Cost Optimization - Maliyet Optimizasyonu#

• AWS Cost Explorer: Geçmiş harcamaları, maliyet eğilimlerini ve tahminleri analiz eder.
  Kullanım alanları: Maliyet ve kullanım analizi; gelecek dönem tahminleri; RI/SP kullanım ve kapsama raporları.
  Avantajlar: Görsel raporlar; 12 aylık tahmin; özel görünümler ve filtreler.
  Sınavda: Maliyet artışının kaynağını inceleme.

• AWS Budgets: Belirlenen bütçe veya kullanım eşikleri için uyarılar oluşturur; desteklenen senaryolarda aksiyonlarla entegre edilebilir.
  Kullanım alanları: Bütçe eşikleri ve alarmlar; otomatik düzeltici eylemler (budget actions); planlanan maliyet takibi.
  Avantajlar: Tahmin bazlı uyarılar; otomasyon eylemleri; ayrıntılı raporlama.
  Sınavda: Harcama hedefini aşmadan önce bildirim alma.

• Cost and Usage Report (CUR): AWS kullanım ve maliyet verilerini ayrıntılı biçimde sunar.
  Kullanım alanları: Kaynak seviyesinde fatura analizi; chargeback/showback; Athena ile sorgulama.
  Avantajlar: En ayrıntılı fatura verisi; saatlik granülarite; QuickSight entegrasyonu.
  Sınavda: Ayrıntılı fatura analizi ve Athena ile sorgulama.

• AWS Pricing Calculator: Mimari dağıtımdan önce tahmini maliyet hesaplamaya yardımcı olur.
  Kullanım alanları: Mimari maliyet tahmini; satın alma öncesi hesaplama; senaryo karşılaştırma.
  Avantajlar: Ücretsiz ve ayrıntılı tahmin; fiyat varyasyonlarını modelleme; paylaşılabilir raporlar.
  Sınavda: Planlanan altyapının maliyetini önceden tahmin etme.

• Savings Plans: Belirli kullanım türleri için saatlik harcama taahhüdü karşılığında indirim sağlar.
  Kullanım alanları: Sürekli iş yükleri için taahhütlü indirim; kullanım esnekliği gerektiren commit’ler.
  Avantajlar: Yüksek indirim oranı; kullanımı kolay; Compute SP ile instance ailesi değişikliği serbest.
  Sınavda: Uzun vadeli ve öngörülebilir compute kullanımını daha düşük maliyetle çalıştırma.

• Reserved Instances (RI): Uygun servislerde kullanım taahhüdü karşılığında indirim sağlar; bazı türlerde kapasite rezervasyonu da söz konusudur.
  Kullanım alanları: Sabit iş yükleri için 1-3 yıllık taahhüt; kapasite rezervasyonu gereken durumlar.
  Avantajlar: On-Demand’e göre büyük indirim; Standard/Convertible ve Scheduled seçenekleri.
  Sınavda: Özellikle RDS veya belirli EC2 kullanım senaryolarında uzun vadeli maliyet optimizasyonu.

• On-Demand Instances: Uzun vadeli taahhüt olmadan kullandıkça ödeme modelidir.
  Kullanım alanları: Kısa süreli veya tahmin edilemeyen iş yükleri; geliştirme/test; taahhütsüz kullanım.
  Avantajlar: Taahhüt yok; anında kapasite; saatlik faturalandırma.
  Sınavda: Kısa süreli veya belirsiz iş yükleri.

• Spot Instances: AWS’nin kullanılmayan EC2 kapasitesini indirimli sunar; kapasite geri alınabilir.
  Kullanım alanları: Kesinti toleranslı işler (batch, CI/CD); büyük ölçekli hesaplama; maliyeti kritik iş yükleri.
  Avantajlar: On-Demand’e göre çok yüksek indirim; ASG/Batch ile otomasyon; kesintiye dayanıklı işler için ideal.
  Sınavda: Kesintiye dayanıklı batch, dağıtık işlem ve esnek iş yükleri.

• S3 Lifecycle Policies: Nesneleri zaman veya kurallara göre farklı depolama sınıflarına taşır ya da siler.
  Kullanım alanları: Eski verileri ucuz depolama sınıflarına taşıma; süre sonunda silme; log/backup yönetimi.
  Avantajlar: Otomatik sınıf geçişleri; maliyet optimizasyonu; kurallarla otomasyon.
  Sınavda: Eski logları daha ucuz arşiv sınıfına taşıma.

• S3 Intelligent-Tiering: Erişim desenine göre nesneleri uygun erişim katmanlarında tutarak maliyet optimizasyonu sağlar.
  Kullanım alanları: Erişim deseni belirsiz veriler; otomatik maliyet optimizasyonu; değişken iş yükleri.
  Avantajlar: Otomatik sınıf geçişi; erişim ücreti yok; tahmin gerektirmez.
  Sınavda: Erişim sıklığı önceden tahmin edilemiyorsa.

Karıştırma:

• Cost Explorer = maliyet analizi; Budgets = eşik ve uyarı; CUR = ayrıntılı maliyet verisi; Pricing Calculator = geleceğe yönelik tahmin.
• Spot = en ucuz seçeneklerden biri, fakat kesintiye dayanıklı iş yükleri için.
• Savings Plans/RI = taahhüt karşılığında indirim; On-Demand = taahhütsüz kullanım.
• S3 Lifecycle = kurallara göre geçiş; Intelligent-Tiering = erişim desenine göre otomatik katmanlama.

11. Sınavda Sık Karşılaşılan Senaryo → Servis Eşleştirmeleri#

12. Sınav Öncesi Son Kontrol#

Soruyu cevaplamadan önce şu ayrımları kontrol et:

1. Availability mi, scalability mi? Arıza durumunda çalışmaya devam etmek ile artan trafiği karşılamak farklı gereksinimlerdir.
2. Managed service mi, tam kontrol mü? Yönetim yükünü azaltan çözüm çoğunlukla tercih edilir; fakat sorudaki özelleştirme gereksinimleri belirleyicidir.
3. Block, file, object mı? EBS, EFS/FSx ve S3 birbirinin yerine geçen depolama türleri değildir.
4. Senkron mu, asenkron mu? Üretici ve tüketiciyi ayırmak gerekiyorsa SQS; olay yayınlamak gerekiyorsa SNS veya EventBridge.
5. Private erişim mi, internet erişimi mi? VPC Endpoint, NAT Gateway ve IGW farklı ihtiyaçları karşılar.
6. Veritabanı HA (high availability) mı, okuma ölçeklendirmesi mi? Multi-AZ ve Read Replica aynı problem için tasarlanmamıştır.
7. Güvenlikte hangi katman? IAM yetkilendirme, KMS şifreleme anahtarı, Secrets Manager gizli bilgi, GuardDuty tehdit tespiti ve Inspector zafiyet değerlendirmesidir.
8. En az operasyonel yük mü, en düşük maliyet mi? Bunlar her zaman aynı çözüm değildir. Gereksinimlerin tamamını karşılayan seçeneği tercih et.
9. Kesinti kabul ediliyor mu? Spot Instances gibi kesintiye açık seçenekleri, kesintisiz çalışması gereken kritik işler için otomatik olarak seçme.
10. Sorudaki kesin ifadeleri kontrol et. “Automatically”, “without managing servers”, “near real-time”, “private connectivity”, “minimal operational overhead” ve “least cost” gibi ifadeler çözümün seçiminde belirleyicidir.

Son kural: Servis isimlerini ezberlemek tek başına yeterli değildir. AWS SAA-C03 sorularında genellikle ihtiyacı en az operasyonel yükle, gerekli erişilebilirlik ve güvenlik düzeyini koruyarak karşılayan mimari aranır. Her soruda önce gereksinimi, sonra kısıtları, en son servisi belirle.